• Chủ tịch HĐKH Trung tâm MEC đối thoại cùng Tổng thống Mỹ Barack Obama

    Chủ tịch HĐKH Trung tâm MEC đối thoại cùng Tổng thống Mỹ Barack Obama

  • Đối thoại về vấn đề “Tiếp cận thông tin” với các bạn trẻ

    Đối thoại về vấn đề “Tiếp cận thông tin” với các bạn trẻ

  • Chính thức phát động chiến dịch “Chống thực phẩm bẩn” và trao giải Vành Khuyên Xanh lần I

    Chính thức phát động chiến dịch “Chống thực phẩm bẩn” và trao giải Vành Khuyên Xanh lần I

  • Nhóm “Chống thực phẩm bẩn” gửi kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ

    Nhóm “Chống thực phẩm bẩn” gửi kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ

  • Công bố 6 đặc tính chứng nhận sản phẩm “Xanh & Sạch”

    Công bố 6 đặc tính chứng nhận sản phẩm “Xanh & Sạch”

  • Tổng hợp các giải Vành Khuyên: Tháng 6/2013 - Tháng 1/2016

    Tổng hợp các giải Vành Khuyên: Tháng 6/2013 - Tháng 1/2016

  • TỔNG HỢP CÁC HOẠT ĐỘNG, DỰ ÁN CỦA MEC ĐẾN NGÀY 1/1/2015

    TỔNG HỢP CÁC HOẠT ĐỘNG, DỰ ÁN CỦA MEC ĐẾN NGÀY 1/1/2015

  • “Ai cũng được phạt báo chí?” - Hội thảo và kiến nghị sửa đổi chính sách

    “Ai cũng được phạt báo chí?” - Hội thảo và kiến nghị sửa đổi chính sách

  • Triển lãm tranh biếm "Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà"

    Triển lãm tranh biếm "Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà"

  • Hội thảo trực tuyến “Truyền thông và CSO”

    Hội thảo trực tuyến “Truyền thông và CSO”

BÁO CÁO “MỨC ĐỘ PHẢN HỒI CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIẾN NGHỊ, PHÊ BÌNH CỦA TỔ CHỨC, CÔNG DÂN TRÊN BÁO CHÍ”

Báo cáo do nhóm chuyên gia của Trung tâm Truyền thông Giáo dục cộng đồng (MEC) thực hiện từ tháng 8/2013 - tháng 12/2013 tại 19 tỉnh thành trên cả nước với sự tham gia của hơn 300 nhà báo, phóng viên, đại diện CQNN, cơ quan quản lý - chỉ đạo báo chí

TÓM TẮT TỔNG QUAN

Theo quy định tại Luật Báo chí 1989 và Nghị định 51/2002 hướng dẫn thi hành Luật Báo chí, thì báo chí có trách nhiệm tiếp nhận các kiến nghị, phê bình, khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến rồi thông qua việc phản ánh trên báo hoặc chuyển tiếp bằng văn bản, báo chí có quyền yêu cầu các tổ chức, người có chức vụ, quyền hạn của đảng, CQNN xử lý và thông báo kết quả hoặc biện pháp giải quyết trong thời hạn 30 ngày. Các văn bản sau này do Thủ tướng Chính phủ ban hành (như các Quyết định 77/2007, Quyết định 1390/2008, Quyết định 25/2013) và xu hướng thực thi trách nhiệm giải trình (theo Luật PCTN; Nghị định 90/2013) thì nghĩa vụ trả lời công dân, thực hiện công khai minh bạch của người đứng đầu tổ chức, CQNN ngày càng rõ ràng, cụ thể, tiệm cận với thông lệ thế giới.

Để làm rõ thực trạng thực thi các quy định trên, đề xuất các giải pháp hiệu quả, trong khoảng thời gian bốn tháng (từ tháng 8/2013 đến tháng 11/2013) nhóm chuyên gia của dự án đã khảo sát 279 nhà báo đang hoạt động trong các lĩnh vực xử lý đơn thư, điều tra, kinh tế… đang hoạt động ở 19 tỉnh, TP trên toàn quốc; đồng thời phỏng vấn lãnh đạo nhiều cơ quan báo chí, đài truyền hình và đại diện các CQNN đang quản lý các lĩnh vực, địa bàn “nóng”. Các kết quả nghiên cứu ban đầu đã được đưa ra ba hội thảo ở ba miền Bắc, Trung, Nam để tiếp thu ý kiến đóng góp của lãnh đạo các cơ quan báo chí, lãnh đạo các cơ quan quản lý, chỉ đạo báo chí, đại diện CQNN liên quan và các chuyên gia độc lập. Một số kiến nghị chính sách và bản báo cáo này là kết quả làm việc của nhóm nghiên cứu, được gửi tới các cơ quan có thẩm quyền và những đối tượng chịu sự điều chỉnh của Luật Báo chí.


Những phát hiện chính trong bản báo cáo này gồm:

Hệ thống pháp lý liên quan đến trách nhiệm trả lời chứa nhiều mâu thuẫn có khả năng hạn chế mức độ và chất lượng phản hồi, điển hình như việc không quy định hoặc lược bỏ các chế tài đối việc chậm trả lời của tổ chức, CQNN; trong khi xu hướng kiểm soát hoạt động báo chí lại được tăng cường…

Mức độ phản hồi của tổ chức, CQNN đối với các kiến nghị, phê bình, khiếu nại, tố cáo của công dân được báo chí phản ánh khá thấp: số phản hồi đúng thời hạn chỉ đạt 25% và trong số phản hồi đó 75% chỉ là các thông tin chung chung.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến mức độ phản hồi thấp thể hiện ở cả hai phía báo chí và CQNN, từ khâu nhận thức, tổ chức thực hiện đến việc thiếu hụt các kiến thức, kỹ năng cụ thể.

Nhiều yếu tố khác tác động mạnh mẽ đến mức độ phản hồi, có cả tác động tích cực và tác động tiêu cực, như sự tham gia của các cơ quan quản lý, chỉ đạo báo chí; vấn đề đạo đức nghề nghiệp của báo chí trong xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo và vai trò cạnh tranh, tương tác của mạng xã hội, blog cá nhân.

Từ các phát hiện này, nhóm nghiên cứu đã đưa ra các khuyến nghị nhắm đến các chủ thể khác nhau, gồm:

Đối với hành lang pháp lý cần có sự bình đẳng và nhất quán, trước mắt bổ sung ngay các chế tài đối với việc tổ chức, CQNN phản hồi chậm, tiến tới xây dựng một Nghị định về Bảo vệ quyền tác nghiệp báo chí ở tầm Chính phủ nhằm hướng dẫn thực hiện Điều 2 Luật Báo chí. Về lâu dài cần sửa toàn diện Luật Báo chí theo hướng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế.

Đối với các nhà báo, cơ quan báo chí cần tăng cường năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp nhằm tiếp nhận, khai thác tốt hơn nguồn thông tin vô tận từ bạn đọc/khán, thính giả, chú trọng đúng mức vai trò, chức năng từ mạng xã hội và những kênh thông tin phi truyền thống.

Đối với lãnh đạo các tổ chức, CQNN cần thay đổi nhận thức, coi việc phản hồi công dân thông qua báo chí là “cơ hội” hơn là “nghĩa vụ”, từ đó có các cách thức ứng xử mang tính tự giác và gương mẫu; đồng thời cải thiện nhanh chóng những thiếu hụt về quy trình, kỹ năng xử lý thông tin, phản hồi báo chí.

Đối với các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí cần tôn trọng sự thật khách quan, tiến trình vận động của sự phát triển, tăng tính tự chủ, tính trách nhiệm của các bên, thực sự đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy giải trình một cách tích cực, kiểm soát mọi can thiệp mang tính cá nhân hay “nhóm lợi ích” để mọi mâu thuẫn xã hội không phải tích tụ và phải được giải tỏa theo đúng quy luật.

Báo cáo đầy đủ

Đối tác